सौहार्द प्रकृते शोभा (Part 2) — Chapter Summary

प्राणिनां परस्परं मैत्रीपूर्णः

प्राणिनां परस्परं मैत्रीपूर्णः, स्नेहपूर्णः, सहयोगपूर्णश्च व्यवहारः सौहार्दम् इति कथ्यते। अत्र अस्यैव अभावात् कलहः, तस्य च उपस्थितौ शान्तिः, समन्वयः,

समाजे बहवः जनाः स्वं श्रेष्ठं मन्यमानाः

समाजे बहवः जनाः स्वं श्रेष्ठं मन्यमानाः परस्परं तिरस्कुर्वन्ति, स्वार्थसाधने निमग्नाः भवन्ति, परेषां हितं न चिन्तयन्ति।

राजा रक्षकः भवति

राजा रक्षकः भवति, न तु भक्षकः। सिंहः, व्याघ्रः, चित्रकः, गजः इत्यादयः शक्तिमन्तः अपि यदा भक्षणशीलाः भवन्ति, तदा ते राजपदाय अयोग्याः इति सूचितम्।

काकः

काकः, पिकः, मयूरः, उलूकः इत्यादयः स्वस्वगुणैः अथवा दोषैः स्वराजयोग्यतां निरूपयन्ति। काकः स्वस्य परिश्रमम्, ऐक्यम्, सत्यप्रियतां च दर्शयति; पिकः तं कृष

बकः स्वं ध्यानमग्नं स्थितप्रज्ञवत् दर्शयति

बकः स्वं ध्यानमग्नं स्थितप्रज्ञवत् दर्शयति, किन्तु मयूरः तस्य छलरूपतां प्रकाशयति। अत्र स्थितप्रज्ञशब्दः प्रशंसार्थं न, अपि तु पाखण्डदर्शनाय व्यङ्ग्यरू