धातुरूप सामान्य परिचय (Part 3) — Chapter Summary

क्रियापदस्य मूलरूपं धातुः इति कथ्यते। यत्

क्रियापदस्य मूलरूपं धातुः इति कथ्यते। यत् शब्दरूपं कार्यकरणस्य वा भावस्य वा बोधं जनयति तदेव क्रियायाः आधारः भवति। उदाहरणरूपेण पठ् धातोः पठति इति रूपं

संस्कृतसाहित्ये धातूनां विभाजनं दशगणेषु कृतम् अस्ति।

संस्कृतसाहित्ये धातूनां विभाजनं दशगणेषु कृतम् अस्ति। भ्वादिगणः प्रथमः, अदादिगणः द्वितीयः, जुहोत्यादिगणः तृतीयः, दिवादिगणः चतुर्थः, स्वादिगणः पंचमः, रु

गणस्य नामकरणं तस्मिन् गणं प्रति प्रथमाया

गणस्य नामकरणं तस्मिन् गणं प्रति प्रथमाया धातोः आधारं कृत्वा भवति। अतः भ्वादिगणस्य आधारः भूधातुः, चुरादिगणस्य आधारः चुरधातुः इति बोध्यम्।

प्रत्येकगणे परस्मैपदी

प्रत्येकगणे परस्मैपदी, आत्मनेपदी, उभयपदी इति त्रयः प्रकाराः धातवः सन्ति। पठ्, लिख्, गम् इत्यादयः परस्मैपदीनि; सेव्, मुद्, लभ् इत्यादयः आत्मनेपदीनि; कृ

उभयपदी धातुषु यदि क्रियाफलं कर्तृगामी भवति

उभयपदी धातुषु यदि क्रियाफलं कर्तृगामी भवति तर्हि आत्मनेपदं, परगामी भवति तर्हि परस्मैपदं प्रयुज्यते।