संज्ञा एवं परिभाषा प्रकरण (Part 3) — Chapter Summary

किसी वर्ण के साथ मित्रवत् पास

किसी वर्ण के साथ मित्रवत् पास आकर जुड़ने वाला दूसरा वर्ण आगमः। सूत्रम् — मित्रवदागमः। उदाहरणम् — वृक्ष + छाया = वृक्षच्छाया।

किसी वर्ण को हटाकर जब दूसरा

किसी वर्ण को हटाकर जब दूसरा वर्ण उसके स्थान पर शत्रु की भाँति आ बैठता है, स आदेशः। सूत्रम् — शत्रुवदादेशः। उदाहरणम् — यदि + अपि = यद्यपि।

शब्दस्य अन्तिमवर्णात् पूर्ववर्ती वर्णः उपधा इति

शब्दस्य अन्तिमवर्णात् पूर्ववर्ती वर्णः उपधा इति कथ्यते। सूत्रम् — अलोऽन्त्यात् पूर्व उपधा। उदाहरणम् — महत् इत्यत्र अन्तिमवर्णात् पूर्ववर्ती हकारसम्बद्

सुबन्ततिङन्तशब्दयोः पदसंज्ञा भवति। सु

सुबन्ततिङन्तशब्दयोः पदसंज्ञा भवति। सु, औ, जस् आदि तथा तिप्, तस्, झि आदि प्रत्ययैः पदभावः सिद्ध्यति। सूत्रम् — सुसिडन्तं पदम्।

क्त तथा क्तवतु प्रत्ययौ निष्ठा इति

क्त तथा क्तवतु प्रत्ययौ निष्ठा इति कथ्येते। एताभ्यां भूतकालिकक्रियापदानि निर्मीयन्ते। सूत्रम् — क्तक्तवत् निष्ठा। उदाहरणम् — गतः, गतवान्।