धातुरूप सामान्य परिचय
CBSE · Class 10 · Sanskrit
NCERT Solutions for धातुरूप सामान्य परिचय — CBSE Class 10 Sanskrit.
Interactive on Super Tutor
Studying धातुरूप सामान्य परिचय? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.
1,000+ Class 10 students started this chapter today
1 worked solution below. Unlock all 2 free in Super Tutor
अभ्यासकार्यम्
1कोष्ठके प्रदत्तधातो: निर्दिष्टलकारे समुचितप्रयोगेण वाक्यानि पूर्यत—
(i) बालका: पुस्तकानि ... । (पठ्-लट्)
(ii) पुस्तकानि पठित्वा ते विद्वांस: ... । (भू-लूट्)
(iii) यूयम् उद्याने कदा ... । (क्रीड्-लङ्)
(iv) किम् आवाम् अद्य ... । (भ्रम्-लोट्)
(v) त्वम् ध्यानेन पाठं ... । (पठ्-विधिलिङ्)
(vi) साधव: तप: ... । (तप्-लट्)
(vii) वयम् उत्तमान् अङ्कान् ... । (लभ्-लूट्)
(viii) नाटकं दृष्ट्वा सर्वे ... । (मुद्-लङ्)
(ix) पितरं वार्धक्ये पुत्र: अवश्यं ... । (सेव्-लोट्)
(x) हे प्रभो ! संसारे कोऽपि भिक्षां न ... । (याच्-विधिलिङ्)Show solution
(i) बालका: पुस्तकानि पठन्ति । (पठ्-लट्)
विश्लेषण: 'बालका:' — प्रथमपुरुष, बहुवचन। पठ्-धातु, लट्लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन → पठन्ति।
(ii) पुस्तकानि पठित्वा ते विद्वांस: भविष्यन्ति । (भू-लूट्)
विश्लेषण: 'ते' — प्रथमपुरुष, बहुवचन। भू-धातु, लूट्लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन → भविष्यन्ति।
(iii) यूयम् उद्याने कदा अक्रीडत । (क्रीड्-लङ्)
विश्लेषण: 'यूयम्' — मध्यमपुरुष, बहुवचन। क्रीड्-धातु, लङ्लकार, मध्यमपुरुष, बहुवचन → अक्रीडत।
(iv) किम् आवाम् अद्य भ्रमाव । (भ्रम्-लोट्)
विश्लेषण: 'आवाम्' — उत्तमपुरुष, द्विवचन। भ्रम्-धातु, लोट्लकार, उत्तमपुरुष, द्विवचन → भ्रमाव।
(v) त्वम् ध्यानेन पाठं पठेः । (पठ्-विधिलिङ्)
विश्लेषण: 'त्वम्' — मध्यमपुरुष, एकवचन। पठ्-धातु, विधिलिङ्लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन → पठेः।
(vi) साधव: तप: तपन्ति । (तप्-लट्)
विश्लेषण: 'साधव:' — प्रथमपुरुष, बहुवचन। तप्-धातु, लट्लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन → तपन्ति।
(vii) वयम् उत्तमान् अङ्कान् लप्स्यामहे । (लभ्-लूट्)
विश्लेषण: 'वयम्' — उत्तमपुरुष, बहुवचन। लभ्-धातु (आत्मनेपदी), लूट्लकार, उत्तमपुरुष, बहुवचन → लप्स्यामहे।
(viii) नाटकं दृष्ट्वा सर्वे अमोदन्त । (मुद्-लङ्)
विश्लेषण: 'सर्वे' — प्रथमपुरुष, बहुवचन। मुद्-धातु (आत्मनेपदी), लङ्लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन → अमोदन्त।
(ix) पितरं वार्धक्ये पुत्र: अवश्यं सेवेत । (सेव्-लोट्)
विश्लेषण: 'पुत्र:' — प्रथमपुरुष, एकवचन। सेव्-धातु (आत्मनेपदी), लोट्लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन → सेवेत।
(x) हे प्रभो ! संसारे कोऽपि भिक्षां न याचेत । (याच्-विधिलिङ्)
विश्लेषण: 'कोऽपि' — प्रथमपुरुष, एकवचन। याच्-धातु (आत्मनेपदी), विधिलिङ्लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन → याचेत।
---
पूर्ण वाक्यानि:
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
(i) अद्य युवाम् विद्यालयं किमर्थं न ... ? (अगच्छताम्/ अगच्छतम्/अगच्छत)
(ii) पुरा जनाः संस्कृतभाषया ... । (भाषन्ते/भाषामहे/ अभाषन्त)
(iii) यूयम् कं पाठम् ... ? (अपठत/ अपठत्/ अपठन्)
(iv) जीवा: सर्वेऽत्र ... भावयन्त: परस्परम् । (मोदताम्/ मोदेताम्/ मोदन्ताम्)
(v) कक्षायाम् सर्वे ध्यानेन ... । (पठतु/ पठताम्/ पठन्तु)
(vi) प्रभो मह्यम् बुद्धिम् ... । (यच्छ/ यच्छतम्/ यच्छत)
(vii) वयं सदैव सुधीरा: सुवीरा: च ... । (भवेव/ भवेम/ भवेयम्)
(viii) त्वं सायं कुत्र ... ? (गमिष्यसि/ गमिष्यथ:/ गमिष्यथ)
(ix) विद्वान् सर्वत्र ... । (पूज्यन्ते/ पूज्येते/ पूज्यते)
(x) अद्यत्वे समाचारपत्रस्य महत्वं सर्वे ... । (जानाति/ जानन्ति/ जानासि)
1 more solved question in धातुरूप सामान्य परिचय
Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.
Stuck on a step?
Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.
Ask a Doubt FreeFrequently Asked Questions
What are the important topics in धातुरूप सामान्य परिचय for CBSE Class 10 Sanskrit?
How to score full marks in धातुरूप सामान्य परिचय — CBSE Class 10 Sanskrit?
Where can I get free NCERT Solutions for धातुरूप सामान्य परिचय Class 10 Sanskrit?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for धातुरूप सामान्य परिचय
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Practice with board exam-style questions
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Formula Sheet
All formulas in one place
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect visually
Study Plan
Step-by-step plan to ace this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
For serious students
Get the full धातुरूप सामान्य परिचय chapter — for free.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 10 Sanskrit.