अपठितावबोधनम्

धात्रीफलं सर्वेषु ऋतुषु लाभदायकं भवति।

धात्रीफलस्य अपरं नाम आमलकम् अस्ति।

धात्रीफलं रक्तकोशिकानिर्माणे सहायकं भवति।

सहभोजनेन प्रेम्ण: (स्नेहस्य) भाव: जागर्ति।

धात्रीफलं नेत्रयो: ज्योतिर्वर्धनाय, केशानां सौन्दर्यवृद्धये, त्वच: कान्तिवर्धनाय च बहूपयोगि भवति।

प्राचीनकाले कार्तिकमासस्य नवम्यां तिथौ धात्रीवृक्षस्य अध: सहभोजनस्य परम्परा आसीत्।

'सर्वेषु ऋतुषु' इत्यनयो: पदयो: सर्वेषु इति विशेषणपदम् अस्ति। ('ऋतुषु' विशेष्यपदम्।)

'क्षीयते' (घटता है) इति क्रियापदस्य विलोमपदं गद्यांशे वर्धते इति अस्ति।

'स्नेहस्य' इति पदस्य कृते गद्यांशे प्रेम्ण: इति पदं प्रयुक्तम्।

'अस्य' इति सर्वनामपदं धात्रीफलस्य (आमलकस्य) कृते प्रयुक्तम्।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — धात्रीफलस्य महिमा (अथवा आमलकस्य महत्त्वम्) इति।

भारतस्य प्रथम: उपप्रधानमन्त्री गृहमन्त्री च सरदार-वल्लभभाईपटेल: आसीत्।

पटेलमहोदय: प्रान्तानाम् एकीकरणे केन्द्रीयां भूमिकां निर्व्यूढवान्।

नरेन्द्रमोदिमहोदयेन मूर्ति: राष्ट्राय समर्पिता।

पटेलमहोदयस्य प्रतिमा एकताया: मूर्ति: (स्टैच्यू ऑफ यूनिटी) इति नाम्ना ख्याता।

प्रान्तानाम् एकीकरणे केन्द्रीयां भूमिकां निर्वहन् पटेलमहोदय: अद्यापि सर्वेषां भारतवासिनां श्रद्धाभाजनम् अस्ति।

मूर्ते: उच्चता पटेलमहोदयस्य व्यक्तित्वस्य कृतित्वस्य च उच्चताया: सूचिका वर्तते।

'केन्द्रीयां भूमिकाम्' इत्यनयो: पदयो: भूमिकाम् इति विशेष्यपदम् अस्ति।

'तस्य' इति सर्वनामपदं सरदार-वल्लभभाईपटेलमहोदयस्य कृते प्रयुक्तम्।

'समीपे' इत्यस्य विलोमपदं गद्यांशे दूरे इति अस्ति।

उक्त वाक्ये अलभत इति क्रियापदम् अस्ति।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — लौहपुरुष: सरदार-वल्लभभाईपटेल: (अथवा एकताया: मूर्ति:) इति।

साफल्यं लब्धुं परिश्रम: करणीयम्।

सर्वाणि कार्याणि परिश्रमेण सिध्यन्ति।

य: अत्यधिकमेधावी अपि सततं पठनाभ्यासं न करोति स: असफल: भवति।

अध्ययनशील: छात्र: सफलताया: उच्चशिखरम् प्राप्नोति।

'उद्यमेनैव हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथै:' इति उक्ति: स्मारयति यत् कार्याणि उद्यमेन (परिश्रमेण) एव सिध्यन्ति, केवलं मनोरथैः (इच्छामात्रेण) न सिध्यन्ति।

धनस्य देवी लक्ष्मी: उद्योगिनं पुरुषं प्रति गच्छति।

उक्त वाक्ये कुर्वन्तु इति क्रियापदम् अस्ति।

'कुशाग्रबुद्धि:' इत्यस्य समानार्थकपदं गद्यांशे मेधावी इति अस्ति।

'कर्मसहचरी इच्छा' इत्यनयो: पदयो: कर्मसहचरी इति विशेषणपदम् अस्ति।

उक्त वाक्ये विद्यार्थी इति कर्तृपदम् अस्ति।

अस्य गद्यांशस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — परिश्रमस्य महत्त्वम् (अथवा उद्यमस्य महिमा) इति।

मानव: स्वकीयं पुरुषार्थं कृत्वा जीवनलक्ष्यम् प्राप्नोति।

मानवजीवनस्य उत्थानाय दयादिगुणानां महती आवश्यकता भवति।

सर्वांशणविकासाय पुस्तकीयज्ञानेन समं नैतिकमूल्यान्यपि ग्रहीतव्यानि।

छात्रेषु बाल्यादेव एते संस्कारा: स्थापनीया:।

मनुष्य: वास्तव: मनुष्य: तदैव भवति यदा स: दया-सत्य-अहिंसा-अस्तेय-अक्रोधादि गुणै: सुशोभित: भवति।

प्राचीनकालादेव भारतीयसंस्कृते: मूल्यपरकगुणानां (दया-सत्य-अहिंसादि) स्तुति: भवति। एतै: गुणैरेव भारतं विश्वगुरुपदं प्राप्नोत्।

'सर्वांश्ण: विकास:' अत्र सर्वांश्ण: इति विशेषणपदम् अस्ति।

'प्राप्नोत्' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं भारतम् इति अस्ति।

गद्यांशे 'सज्जित:' इति पदस्य कृते सुशोभित: इति पर्यायपदं प्रयुक्तम्।

'एतेषां' सर्वनामपदं दया-सत्य-अहिंसा-अस्तेय-अक्रोधादि गुणानां कृते प्रयुक्तम्।

अस्य गद्यांशस्य कृते उचितं शीर्षकम् — जीवनमूल्यानां महत्त्वम् (अथवा मानवीयगुणा:) इति।

अकिञ्चनस्य कक्षाया: अन्ये छात्रा: सम्पन्न-परिवारेभ्य: आसन्।

अकिञ्चनस्य मनसि हीनभावना प्राविशात्।

अकिञ्चनस्य पिता एकस्मिन् कार्यालये चतुर्थश्रेण्या: कर्मकर: आसीत्।

अकिञ्चन: अचिन्तयत् — 'एतेषां सहपाठिनां जीवनं धन्यम् अस्ति। धिक् मम अभावपूर्णं जीवनम्। मम सहपाठिनां जीवनं पर्वत इव उच्चम्, मम च जीवनं धूलिवत् निम्नम्।'

'सम्पन्नान्' इति पदस्य विशेष्यपदं छात्रान् इति अस्ति।

'आस्ताम्' इति पदस्य कर्तृपदं मातापितरौ इति अस्ति।

'निकटत:' इति पदस्य विलोमपदं गद्यांशे दूरत: इति अस्ति।

'तम्' इति सर्वनामपदं अकिञ्चनाय कृते प्रयुक्तम्।

अस्य गद्यांशस्य कृते यथोचितं शीर्षकम् — दूरत: पर्वता: रम्या: (अथवा हीनभावनायाः निराकरणम्) इति।

मुख्यतया प्रदूषणं त्रिविधम् भवति।

ध्वनिप्रदूषणेन श्रवणशक्ते: हानि: भवति।

विधात्रा निर्मिता इयं सृष्टि: अतीव सौन्दर्यमयी।

सर्वैः मिलित्वा प्रदूषणावरोधाय प्रयास: विधेय: (करणीय:)।

निरन्तरं विकासशीलैः मानवैः विकासेन सह प्रदूषणमपि वर्धितम्, येन वायुप्रदूषणम्, ध्वनिप्रदूषणम्, जलप्रदूषणम् इति त्रिविधेन प्रदूषणेन अस्माकं स्वास्थ्यहानि: भवति।

वयं मिलित्वा 'सर्वे भवन्तु सुखिन:, सर्वे सन्तु निरामया:' इति भावनां बलं प्रापयेम।

'सततम्/अनवरतम्' इत्यर्थं अनुच्छेदे निरन्तरम् इति पदं प्रयुक्तम्।

'क्षीयते' (घटता है) इति पदस्य विपरीतार्थकं पदम् अनुच्छेदे वर्धते इति अस्ति।

'सौन्दर्यमयी सृष्टि:' अत्र सृष्टि: इति विशेष्यपदम् अस्ति।

'भवति' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं स्वास्थ्यहानि: इति अस्ति।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — प्रदूषणस्य समस्या (अथवा पर्यावरणप्रदूषणम्) इति।

जीवाश्मेन्धनस्य ज्वालनेन विषाक्तवायूनाम् उत्सर्जने वृद्धि: जायते।

अनियन्त्रितम् औद्योगीकरणं निवारणीयम्।

पर्यावरणे असन्तुलनात् वैश्विकी उष्णता वर्धते।

वृक्षारोपणं कृत्वा वनसंरक्षणं प्रत्यपि ध्यानं दातव्यम्।

जनसङ्ख्यावृद्धे: कारणात् वृक्षा: कर्त्यन्ते, वनानि क्षेत्राणि च विनाश्यन्ते। अनेन पर्यावरणे असन्तुलनात् वैश्विकी उष्णता वर्धते। जीवाश्मेन्धनस्य ज्वालनेन विषाक्तवायूनाम् उत्सर्जने वृद्धि: जायते येन सौरविकिरणं भूमे: वातावरणे निबद्धम् इव तिष्ठति, तापमानं च निरन्तरं वर्धमानम् एव अस्ति।

वैश्विकोष्णतायाः स्थितेः संशोधनाय नवीनाम् ऊर्जार्थम् उपायान्वेषणं करणीयम्। सामान्यविद्युद्पेक्षया पवनोर्जां सौरोर्जां च प्रति ध्यानं दातव्यम्।

'दूरीकरणाय' अस्य कृते अनुच्छेदे निराकरणाय इति पदं प्रयुक्तम्।

'वृक्षकर्तनम्' इति पदस्य विपरीतार्थकपदम् अनुच्छेदे वृक्षारोपणम् इति अस्ति।

'वर्धते' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं प्रभाव: इति अस्ति।

'अनियन्त्रितम् औद्योगिकीकरणम्' अत्र अनियन्त्रितम् इति विशेषणपदम् अस्ति।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — वैश्विकी उष्णता (अथवा ग्लोबल वार्मिंग — कारणानि निराकरणञ्च) इति।

जनसङ्ख्या सुरसामुखमिव (निरन्तरं) वर्धते।

बहुभूमिक-भवनेषु उपरिगमनम् अध: आगमनं उन्नयनयन्त्रेण (लिफ्ट इति) सुकरं भवति।

विकासं प्रति अन्धधावनशील: मानव: प्रकृते: उपेक्षां करोति।

नगरेषु महानगरेषु च बहुभूमिकभवनानां प्रचलनं वर्तते।

प्रचुरनिवासस्थानस्य कृते मानव: नवीनाविष्कारपरम्परायां लघुस्थाने बहुभूमिकभवनानां निर्माणं कृतवान्।

बहुभूमिकभवनानां परिसरे देवालय:, तरणताल:, समाजसदनम्, व्यायामस्थानम् (जिम), उद्यानम् इत्यादीनि उपयोगीनि सुविधाप्रदायकसाधनानि भवन्ति।

उक्त वाक्ये कृतवान् इति क्रियापदम् अस्ति।

'एतादृशानि भवनानि' — अनयो: पदयो: भवनानि इति विशेष्यपदम् अस्ति।

उक्त वाक्ये अद्यत्वे इति अव्ययपदम् अस्ति।

'उचितम्' इति पदस्य विपरीतार्थकं पदम् अनुच्छेदे अनुचितम् इति अस्ति।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — बहुभूमिकभवनानि (अथवा विकास: प्रकृतिश्च) इति।