अपठितावबोधनम् — NCERT Solutions

अस्य गद्यांशस्य कृते उचितं शीर्षकम् — जीवनमूल्यानां महत्त्वम् (अथवा मानवीयगुणा:) इति।

अकिञ्चनस्य कक्षाया: अन्ये छात्रा: सम्पन्न-परिवारेभ्य: आसन्।

अकिञ्चनस्य मनसि हीनभावना प्राविशात्।

अकिञ्चनस्य पिता एकस्मिन् कार्यालये चतुर्थश्रेण्या: कर्मकर: आसीत्।

अकिञ्चन: अचिन्तयत् — 'एतेषां सहपाठिनां जीवनं धन्यम् अस्ति। धिक् मम अभावपूर्णं जीवनम्। मम सहपाठिनां जीवनं पर्वत इव उच्चम्, मम च जीवनं धूलिवत् निम्नम्।'

'सम्पन्नान्' इति पदस्य विशेष्यपदं छात्रान् इति अस्ति।

'आस्ताम्' इति पदस्य कर्तृपदं मातापितरौ इति अस्ति।

'निकटत:' इति पदस्य विलोमपदं गद्यांशे दूरत: इति अस्ति।

'तम्' इति सर्वनामपदं अकिञ्चनाय कृते प्रयुक्तम्।

अस्य गद्यांशस्य कृते यथोचितं शीर्षकम् — दूरत: पर्वता: रम्या: (अथवा हीनभावनायाः निराकरणम्) इति।

मुख्यतया प्रदूषणं त्रिविधम् भवति।

ध्वनिप्रदूषणेन श्रवणशक्ते: हानि: भवति।

विधात्रा निर्मिता इयं सृष्टि: अतीव सौन्दर्यमयी।

सर्वैः मिलित्वा प्रदूषणावरोधाय प्रयास: विधेय: (करणीय:)।

निरन्तरं विकासशीलैः मानवैः विकासेन सह प्रदूषणमपि वर्धितम्, येन वायुप्रदूषणम्, ध्वनिप्रदूषणम्, जलप्रदूषणम् इति त्रिविधेन प्रदूषणेन अस्माकं स्वास्थ्यहानि: भवति।

वयं मिलित्वा 'सर्वे भवन्तु सुखिन:, सर्वे सन्तु निरामया:' इति भावनां बलं प्रापयेम।

'सततम्/अनवरतम्' इत्यर्थं अनुच्छेदे निरन्तरम् इति पदं प्रयुक्तम्।

'क्षीयते' (घटता है) इति पदस्य विपरीतार्थकं पदम् अनुच्छेदे वर्धते इति अस्ति।

'सौन्दर्यमयी सृष्टि:' अत्र सृष्टि: इति विशेष्यपदम् अस्ति।

'भवति' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं स्वास्थ्यहानि: इति अस्ति।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — प्रदूषणस्य समस्या (अथवा पर्यावरणप्रदूषणम्) इति।

जीवाश्मेन्धनस्य ज्वालनेन विषाक्तवायूनाम् उत्सर्जने वृद्धि: जायते।

अनियन्त्रितम् औद्योगीकरणं निवारणीयम्।

पर्यावरणे असन्तुलनात् वैश्विकी उष्णता वर्धते।

वृक्षारोपणं कृत्वा वनसंरक्षणं प्रत्यपि ध्यानं दातव्यम्।

जनसङ्ख्यावृद्धे: कारणात् वृक्षा: कर्त्यन्ते, वनानि क्षेत्राणि च विनाश्यन्ते। अनेन पर्यावरणे असन्तुलनात् वैश्विकी उष्णता वर्धते। जीवाश्मेन्धनस्य ज्वालनेन विषाक्तवायूनाम् उत्सर्जने वृद्धि: जायते येन सौरविकिरणं भूमे: वातावरणे निबद्धम् इव तिष्ठति, तापमानं च निरन्तरं वर्धमानम् एव अस्ति।

वैश्विकोष्णतायाः स्थितेः संशोधनाय नवीनाम् ऊर्जार्थम् उपायान्वेषणं करणीयम्। सामान्यविद्युद्पेक्षया पवनोर्जां सौरोर्जां च प्रति ध्यानं दातव्यम्।

'दूरीकरणाय' अस्य कृते अनुच्छेदे निराकरणाय इति पदं प्रयुक्तम्।

'वृक्षकर्तनम्' इति पदस्य विपरीतार्थकपदम् अनुच्छेदे वृक्षारोपणम् इति अस्ति।

'वर्धते' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं प्रभाव: इति अस्ति।

'अनियन्त्रितम् औद्योगिकीकरणम्' अत्र अनियन्त्रितम् इति विशेषणपदम् अस्ति।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — वैश्विकी उष्णता (अथवा ग्लोबल वार्मिंग — कारणानि निराकरणञ्च) इति।

जनसङ्ख्या सुरसामुखमिव (निरन्तरं) वर्धते।

बहुभूमिक-भवनेषु उपरिगमनम् अध: आगमनं उन्नयनयन्त्रेण (लिफ्ट इति) सुकरं भवति।

विकासं प्रति अन्धधावनशील: मानव: प्रकृते: उपेक्षां करोति।

नगरेषु महानगरेषु च बहुभूमिकभवनानां प्रचलनं वर्तते।

प्रचुरनिवासस्थानस्य कृते मानव: नवीनाविष्कारपरम्परायां लघुस्थाने बहुभूमिकभवनानां निर्माणं कृतवान्।

बहुभूमिकभवनानां परिसरे देवालय:, तरणताल:, समाजसदनम्, व्यायामस्थानम् (जिम), उद्यानम् इत्यादीनि उपयोगीनि सुविधाप्रदायकसाधनानि भवन्ति।

उक्त वाक्ये कृतवान् इति क्रियापदम् अस्ति।

'एतादृशानि भवनानि' — अनयो: पदयो: भवनानि इति विशेष्यपदम् अस्ति।

उक्त वाक्ये अद्यत्वे इति अव्ययपदम् अस्ति।

'उचितम्' इति पदस्य विपरीतार्थकं पदम् अनुच्छेदे अनुचितम् इति अस्ति।

अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुचितं शीर्षकम् — बहुभूमिकभवनानि (अथवा विकास: प्रकृतिश्च) इति।