अनुच्छेदलेखनम् — NCERT Solutions

CBSE · Class 10 · Sanskrit

NCERT Solutions for अनुच्छेदलेखनम्, CBSE Class 10 Sanskrit: 10 textbook questions solved step by step. Covers उदाहरणानुच्छेदाः).

55 questions38 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying अनुच्छेदलेखनम्? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for NCERT solutions and more.

Try Super Tutor — Free

Free trial, no card needed.

10 Questions Solved · 1 Section

The first 5 solutions are open to read. The other 5 are free with a Super Tutor account.

उदाहरणानुच्छेदाः)

1(i)भूकम्पविभीषिका — अधोलिखितविषयमधिकृत्य पञ्चवाक्यात्मकमनुच्छेदं लिखत।Show solution

भूकम्पविभीषिका

भूकम्प: प्रकृते: एक: भयङ्कर: प्रकोप: अस्ति। यदा भूगर्भे शिलाखण्डाः स्खलन्ति तदा भूमि: कम्पते, एतदेव भूकम्प: इति कथ्यते। भूकम्पेन भवनानि पतन्ति, सेतव: भग्नाः भवन्ति, जनाश्च मृत्युमुखे पतन्ति। भूकम्पस्य पूर्वसूचना प्राप्तुं वैज्ञानिकाः सततं प्रयतन्ते परन्तु इदं कार्यम् अद्यापि पूर्णतया सफलं न जातम्। अतः भूकम्परोधकभवननिर्माणेन तथा जनजागरणेन वयं भूकम्पविभीषिकायाः प्रभावं न्यूनीकर्तुं शक्नुमः।

1(ii)पर्वतारोहणम् — अधोलिखितविषयमधिकृत्य पञ्चवाक्यात्मकमनुच्छेदं लिखत।Show solution

पर्वतारोहणम्

पर्वतारोहणम् एकं साहसिकं क्रीडाकर्म अस्ति। अस्मिन् क्रीडाकर्मणि आरोही दुर्गमान् पर्वतान् आरोहति। पर्वतारोहणेन शरीरं सुदृढं भवति, मनश्च निर्भयं जायते। हिमालयस्य एवेरेस्टशिखरम् आरोहणाय विश्वस्य अनेके साहसिकाः प्रयतन्ते। तेनसिंग् नोर्गे, एडमण्ड हिलेरी इत्यादयः महान् पर्वतारोहिणः अस्माकं प्रेरणास्रोतः सन्ति।

1(iii)पर्यावरणसंरक्षणम् — अधोलिखितविषयमधिकृत्य पञ्चवाक्यात्मकमनुच्छेदं लिखत।Show solution

पर्यावरणसंरक्षणम्

पर्यावरणं जीवनस्य आधारः अस्ति। वायुः, जलं, भूमिः, वनस्पतयः च पर्यावरणस्य मुख्याः घटकाः सन्ति। मानवस्य अविवेकपूर्णैः कार्यैः पर्यावरणं प्रतिदिनं दूषितं भवति। वृक्षाणां कर्तनेन, कारखानानां धूमेन, प्लास्टिकस्य उपयोगेन च पर्यावरणं नश्यति। अतः वृक्षारोपणं, प्लास्टिकवर्जनं, जलसंरक्षणञ्च कृत्वा वयं पर्यावरणं रक्षितुं शक्नुमः।

1(iv)गृहकार्यं कियत् उपयोगि? — अधोलिखितविषयमधिकृत्य पञ्चवाक्यात्मकमनुच्छेदं लिखत।Show solution

गृहकार्यं कियत् उपयोगि?

गृहकार्यं छात्राणां शिक्षणस्य एकः महत्त्वपूर्णः अंशः अस्ति। अध्यापकेन विद्यालये पाठितस्य विषयस्य पुनरावृत्त्यर्थं गृहकार्यं दीयते। गृहकार्यं कृत्वा छात्रः स्वयमेव समस्यानां समाधानं कर्तुं शक्नोति, येन तस्य बुद्धिः विकसिता भवति। गृहकार्येण छात्रस्य स्वाध्यायस्य अभ्यासः भवति तथा च परीक्षायां सः सम्यक् उत्तरं दातुं समर्थः भवति। अतः गृहकार्यं छात्रजीवने अत्यन्तम् उपयोगि अस्ति।

1(v)मम जीवनलक्ष्यम् — अधोलिखितविषयमधिकृत्य पञ्चवाक्यात्मकमनुच्छेदं लिखत।Show solution

मम जीवनलक्ष्यम्

जीवने सफलतायै प्रत्येकस्य एकं सुनिश्चितं लक्ष्यं भवितव्यम्। मम जीवनस्य लक्ष्यं चिकित्सकः भूत्वा रोगिणां सेवा करणम् अस्ति। देशे अनेके दरिद्राः जनाः सन्ति ये उचितचिकित्सां प्राप्तुं न शक्नुवन्ति, तेषां सेवार्थं मम मनसि तीव्रा इच्छा अस्ति। अस्मै लक्ष्याय अहं प्रतिदिनं परिश्रमेण अध्ययनं करोमि। निश्चयेन परिश्रमेण च मनुष्यः स्वलक्ष्यं प्राप्तुं शक्नोति इति मम दृढा श्रद्धा अस्ति।

1(vi)हास्योपचार: — अधोलिखितविषयमधिकृत्य पञ्चवाक्यात्मकमनुच्छेदं लिखत।

हास्योपचार:

हास्यं स्वास्थ्यस्य परमौषधम् इति विज्ञानेन सिद्धम् अस्ति। हास्येन मनसः तनावः दूरीभवति, शरीरे च ऊर्जा वर्धते। आधुनिकयुगे हास्योपचारः (Laughter Therapy) एकः मान्यः चिकित्साप्रकारः अभवत्। प्रतिदिनं प्रातःकाले हास्यक्लबेषु जनाः सम्मिलिताः भूत्वा हसन्ति येन तेषां रोगप्रतिरोधकशक्तिः वर्धते। अतः वयं प्रतिदिनं हसेम, हसेम, परान् च हासयेम — एतदेव आरोग्यस्य सरलतमं साधनम् अस्ति।