Skip to main content
Super TutorResources
Chapter 28 of 36
QuestionsNotesFlashcardsSummaryFormulasQuizConceptsSyllabusPlan
NCERT Solutions

समय

CBSE · Class 10 · Sanskrit

NCERT Solutions for समय — CBSE Class 10 Sanskrit.

93 questions30 flashcards5 concepts

Interactive on Super Tutor

Studying समय? Get the full interactive chapter.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.

Try Super Tutor — Free

1,000+ Class 10 students started this chapter today

4 Questions Solved · 1 Section

2 worked solutions below. Unlock all 4 free in Super Tutor

अभ्यास: — समय (दशमकक्षा)

1अधोलिखितवाक्येषु उदाहरणानुसारं समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूर्यत—
उदाहरणम्: द्वितलीयरेलवाहनं ———— (10:15) वादने जयपुरं प्राप्नोति।
उत्तरम्: द्वितलीयरेलवाहनं सपादशवादने जयपुरं प्राप्नोति।
(i) पुरुषोत्तम-एक्सप्रेस इति रेलयानं ———— (9:30) वादने पुरीत: प्रस्थानं करोति।
(ii) चेतक-एक्सप्रेस इति रेलयानं ———— (4:45) वादने दिल्लीम् आगच्छति।
(iii) हावड़ा-एक्सप्रेस ———— (11:00) वादने हावड़ास्थानकं प्राप्नोति।
(iv) रेलयानमेकं ———— (8:15) उत्तराञ्चलं प्रति गच्छति।Show solution
समयबोधक पदों के निर्माण के नियम:
- पूर्ण घण्टा = संख्या + वादने (जैसे पञ्चवादने = 5:00)
- X बजकर 15 मिनट = सपाद + संख्या + वादने (जैसे सपादषड्वादने = 6:15)
- X बजकर 30 मिनट = साध + संख्या + वादने (जैसे साधनववादने = 9:30)
- X बजकर 45 मिनट = पादोन + अगली संख्या + वादने (जैसे पादोनपञ्चवादने = 4:45)

(i) 9:30 → साध (अर्धघण्टा) + नव = साधनववादने
पुरुषोत्तम-एक्सप्रेस इति रेलयानं साधनववादने पुरीत: प्रस्थानं करोति।

(ii) 4:45 → पादोन (15 मिनट कम) + पञ्च = पादोनपञ्चवादने
चेतक-एक्सप्रेस इति रेलयानं पादोनपञ्चवादने दिल्लीम् आगच्छति।

(iii) 11:00 → पूर्ण घण्टा = एकादशवादने
हावड़ा-एक्सप्रेस एकादशवादने हावड़ास्थानकं प्राप्नोति।

(iv) 8:15 → सपाद + अष्ट = सपादाष्टवादने
रेलयानमेकं सपादाष्टवादने उत्तराञ्चलं प्रति गच्छति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

2अधोलिखितवाक्येषु उदाहरणानुसारं समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूर्यत—
उदाहरणम्: माता प्रातः ———— (5:00) वादने उत्तिष्ठति।
उत्तरम्: माता प्रातः पञ्चवादने उत्तिष्ठति।
(i) राहुल: प्रातश्चंमणाय ———— (6:15) वादने उद्यानं गच्छति।
(ii) मल्लिका ———— (7:30) वादने प्रातराशं करोति।
(iii) अनन्या ———— (5:45) वादने क्रीडति।
(iv) सर्वे ———— (10:00) वादने शयनं कुर्वन्ति।Show solution
समयबोधक पदों के निर्माण के नियम (पुनरावृत्ति):
- 6:15 → सपाद + षड् = सपादषड्वादने
- 7:30 → साध + सप्त = साधसप्तवादने
- 5:45 → पादोन + षड् = पादोनषड्वादने
- 10:00 → दश = दशवादने

(i) 6:15 → सपादषड्वादने
राहुल: प्रातश्चंमणाय सपादषड्वादने उद्यानं गच्छति।

(ii) 7:30 → साधसप्तवादने
मल्लिका साधसप्तवादने प्रातराशं करोति।

(iii) 5:45 → पादोन + षड् = पादोनषड्वादने
अनन्या पादोनषड्वादने क्रीडति।

(iv) 10:00 → दशवादने
सर्वे दशवादने शयनं कुर्वन्ति।

Not sure why a step works? check your working in Super Tutor

3अधोलिखितवाक्येषु समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूर्यत—
उदाहरणम्: प्रात: …… (7:00) वादनत: …… (7:45) वादनपर्यन्तं विद्यालये प्रार्थनासभा भवति।
उत्तरम्: प्रात: सप्तवादनत: पादोनाष्टवादनपर्यन्तं विद्यालये प्रार्थनासभा भवति।
(i) …… (8:15) वादनत: …… (9:00) वादनपर्यन्तं विज्ञानविषयस्य कालांश: भवति।
(ii) वयं …… (9:00) वादनत: …… (9:45) वादनपर्यन्तं गणितविषयं पठाम:।
(iii) …… (2:45) वादनत: …… (3:30) वादनपर्यन्तं हिन्दीभाषाकालांश: भवति।
(iv) संस्कृतशिक्षक: …… (10:15) वादने अध्यापयति।
4अधोलिखितवाक्येषु समयबोधकेषु पदेषु रिक्तस्थानानि पूर्यत—
उदाहरणम्: छात्र: …… (5:00) वादने उत्तिष्ठति …… (6:15) वादने व्यायामं करोति।
उत्तरम्: छात्र: पञ्चवादने उत्तिष्ठति सपादषड्वादने व्यायामं करोति।
(i) छात्र: …… (7:30) वादने प्रांतराशं कृत्वा …… (9:45) वादने विद्यालयं गच्छति।
(ii) …… (4:00) वादने गृहमागत्य …… (4:30) वादनपर्यन्तं विश्रामं करोति।
(iii) …… (5:00) वादने भोजनं कृत्वा …… (9:30) वादनपर्यन्तम् अध्ययनं करोति।
(iv) रात्रौ …… (9:45) वादनत: …… (5:00) वादनपर्यन्तं शयनं करोति।

2 more solved questions in समय

Every remaining exercise is solved step by step in Super Tutor, plus practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start.

Stuck on a step?

Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.

Ask a Doubt Free

Frequently Asked Questions

What are the important topics in समय for CBSE Class 10 Sanskrit?
समय covers several key topics that are frequently asked in CBSE Class 10 board exams. Focus on the core concepts listed on this page and practise related questions to build confidence.
How to score full marks in समय — CBSE Class 10 Sanskrit?
Understand the core concepts first, then work through the 93 practice questions available for this chapter. Revise formulas and definitions regularly, and use flashcards for quick recall before the exam.
Where can I get free NCERT Solutions for समय Class 10 Sanskrit?
This page has free step-by-step NCERT Solutions for every exercise question in समय (CBSE Class 10 Sanskrit) — written the way examiners award marks: given, formula, working, answer.

Sources & Official References

Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.

More resources for समय

All 36 chapters — CBSE Class 10 Sanskrit NCERT Solutions

For serious students

Get the full समय chapter — for free.

Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 10 Sanskrit.

Try Super Tutor Free
Try the full chapter — Free