सन्धि
CBSE · Class 10 · Sanskrit
NCERT Solutions for सन्धि — CBSE Class 10 Sanskrit.
Interactive on Super Tutor
Studying सन्धि? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for ncert solutions and more.
1,000+ Class 10 students started this chapter today
अभ्यासकार्यम् — स्वर सन्धि (पृष्ठ 20)
प्र. 1अधोलिखितेषु समुचितं सन्धिपदं चित्वा लिखत—
i) मातृ + ऋणम्
ii) यदि + अपि
iii) मत + ऐक्यम्
iv) भानु + उदय:
v) भौ + उक:
vi) विष्णो + इह
vii) सर्वे + अत्र
viii) गड्गा + इवShow solution
i) मातृ + ऋणम्
नियम: ऋ/ॠ के बाद ऋ/ॠ आए तो दोनों मिलकर दीर्घ ऋ (ॠ) हो जाते हैं — दीर्घ सन्धि।
उत्तरम्— मातॄणम्
ii) यदि + अपि
नियम: इ/ई के बाद असमान स्वर आए तो इ/ई → य् — यण् सन्धि।
उत्तरम्— यद्यपि
iii) मत + ऐक्यम्
नियम: अ/आ के बाद ए/ऐ आए तो दोनों मिलकर ऐ हो जाते हैं — वृद्धि सन्धि।
उत्तरम्— मतैक्यम्
iv) भानु + उदय:
नियम: उ/ऊ के बाद उ/ऊ आए तो दीर्घ ऊ हो जाता है — दीर्घ सन्धि।
उत्तरम्— भानूदय:
v) भौ + उक:
नियम: औ के बाद कोई स्वर आए तो औ → आव् — अयादि सन्धि।
उत्तरम्— भावुक:
vi) विष्णो + इह
नियम: ओ के बाद इ आए तो ओ → अव् — अयादि सन्धि।
*(OCR में विकल्प स्पष्ट नहीं हैं; अयादि सन्धि से विष्णविह बनता है।)*
उत्तरम्— विष्णविह
vii) सर्वे + अत्र
नियम: ए के बाद अ आए तो ए यथावत् रहे और अ का लोप होकर अवग्रह (ऽ) लगता है — पूर्वरूप सन्धि।
उत्तरम्— सर्वेऽत्र
viii) गड्गा + इव
नियम: आ के बाद इ आए तो दोनों मिलकर ए हो जाते हैं — गुण सन्धि।
उत्तरम्— गड्गेव
प्र. 2अधोलिखितेषु सन्धिविच्छेदं रूपं पूर्यित्वा सन्धे: नाम अपि लिखत—
i) तवैव = ... + एव
ii) नदीव = नदी + ...
iii) केऽपि = ... + अपि
iv) अत्याचार: = अति + ...
v) शयनम् = ... + अनम्
vi) यथोचितम् = यथा + ...Show solution
i) तवैव
नियम: अ/आ + ए/ऐ → ऐ — वृद्धि सन्धि।
उत्तरम्— तव + एव — वृद्धि सन्धि:
ii) नदीव
नियम: आ + इ → ए — गुण सन्धि।
*(यहाँ नदी + इव में यण् सन्धि नहीं; दीर्घ ई + इ → ए नहीं होता। वस्तुतः नदी + इव = नद्यिव (यण्) परन्तु पाठ्यक्रम के अनुसार उत्तर:)*
उत्तरम्— नदी + इव — यण् सन्धि:
iii) केऽपि
नियम: ए + अ → ए (पूर्वरूप सन्धि), अ का लोप, अवग्रह।
उत्तरम्— के + अपि — पूर्वरूप सन्धि:
iv) अत्याचार:
नियम: इ + आ → या — यण् सन्धि।
उत्तरम्— अति + आचार: — यण् सन्धि:
v) शयनम्
नियम: अ + अ → अ (दीर्घ) नहीं; यहाँ शे + अनम् → शयनम् — अयादि सन्धि।
उत्तरम्— शे + अनम् — अयादि सन्धि:
vi) यथोचितम्
नियम: आ + उ → ओ — गुण सन्धि।
उत्तरम्— यथा + उचितम् — गुण सन्धि:
प्र. 3यत्र प्रकृतिभाव-सन्धि: अस्ति तत्पदं (√) इति चिह्नेन चिह्नीकुरुत यत्र च नास्ति तत्पदं (×) इति चिह्नेन चिह्नीकुरुत—
i) नदी एते
ii) वृक्षे अपि
iii) मुनी एतौ
iv) साधू उपरि गच्छत:
v) सखी एषा
vi) मुनी इच्छत:
vii) सभायाम् कवी आगतौ
viii) नदी इयं वहतिShow solution
i) नदी एते
नदी (द्विवचन नहीं, एकवचन) — प्रकृतिभाव सन्धि नहीं।
उत्तरम्— (×)
ii) वृक्षे अपि
वृक्षे — द्विवचन नहीं (सप्तमी एकवचन) — प्रकृतिभाव सन्धि नहीं।
उत्तरम्— (×)
iii) मुनी एतौ
मुनी — प्रथमा द्विवचन, बाद में स्वर (ए) — प्रकृतिभाव सन्धि है।
उत्तरम्— (√)
iv) साधू उपरि गच्छत:
साधू — प्रथमा द्विवचन, बाद में स्वर (उ) — प्रकृतिभाव सन्धि है।
उत्तरम्— (√)
v) सखी एषा
सखी — एकवचन (दीर्घ ई) — द्विवचन नहीं, अतः प्रकृतिभाव सन्धि नहीं।
उत्तरम्— (×)
vi) मुनी इच्छत:
मुनी — प्रथमा द्विवचन, बाद में स्वर (इ) — प्रकृतिभाव सन्धि है।
उत्तरम्— (√)
vii) सभायाम् कवी आगतौ
कवी — प्रथमा द्विवचन, बाद में स्वर (आ) — प्रकृतिभाव सन्धि है।
उत्तरम्— (√)
viii) नदी इयं वहति
नदी — एकवचन — प्रकृतिभाव सन्धि नहीं।
उत्तरम्— (×)
प्र. 4अधोलिखितवाक्येषु स्थूलपदेषु सन्धिविच्छेदं कृत्वा लिखत—
i) कवीन्द्र:
ii) अत्याचारम्
iii) शतैरपि
iv) तथैव
v) वृक्षेऽपिShow solution
i) कवीन्द्र:
नियम: इ/ई + इ/ई → दीर्घ ई — दीर्घ सन्धि।
उत्तरम्— कवि + इन्द्र:
ii) अत्याचारम्
नियम: इ + आ → या — यण् सन्धि।
उत्तरम्— अति + आचारम्
iii) शतैरपि
नियम: यहाँ दो सन्धियाँ हैं — शतैः + अपि (विसर्ग सन्धि: ः + अ → र्)।
उत्तरम्— शतैः + अपि
iv) तथैव
नियम: अ/आ + ए → ऐ — वृद्धि सन्धि।
उत्तरम्— तथा + एव
v) वृक्षेऽपि
नियम: ए + अ → ए (पूर्वरूप सन्धि), अ का लोप, अवग्रह।
उत्तरम्— वृक्षे + अपि
अभ्यासकार्यम् — व्यञ्जन सन्धि (पृष्ठ 27)
प्र. 1समुचितं सन्धिविच्छेदरूपं पूर्यत—
i) दिगम्बरः — …… + अम्बरः (दिक् / दिग्)
ii) मच्छिरः — मत् + …… (छिरः / शिरः)
iii) जगदीशः — …… + ईशः (जगत् / जगद्)
iv) अयं गच्छति — …… + गच्छति (अयं / अयम्)
v) नीरोगः — …… + रोगः (निर् / नीर्)
vi) तल्लीनः — तत् + …… (लिनः / लीनः)Show solution
i) दिगम्बरः
नियम: क् + स्वर → ग् (व्यञ्जन सन्धि — वर्ग के प्रथम वर्ण का तृतीय वर्ण)।
उत्तरम्— दिक्
ii) मच्छिरः
नियम: त् + श् → च्छ् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— शिरः
iii) जगदीशः
नियम: त् + स्वर → द् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— जगत्
iv) अयं गच्छति
नियम: म् + व्यञ्जन → अनुस्वार (ं) — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— अयम्
v) नीरोगः
नियम: निस्/निर् + र → नीर् — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— निर्
vi) तल्लीनः
नियम: त् + ल् → ल्ल् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— लीनः
प्र. 2समुचितं सन्धिपदं चित्वा लिखत—
i) सत् + जनः — सज्जनः / सत्जनः
ii) तत् + श्रुत्वा — तच्चुत्वा / तच्छुत्वा
iii) विद्वान् + लिखति — विद्वांल्लिखति / विद्वांल्लिखति
iv) सम् + कल्पः — सम्कल्पः / सङ्कल्पः
v) उत् + लेखः — उल्लेखः / उल्लेखःShow solution
i) सत् + जनः
नियम: त् + ज् → ज्ज् — व्यञ्जन सन्धि (तवर्ग + जवर्ग → जवर्ग)।
उत्तरम्— सज्जनः
ii) तत् + श्रुत्वा
नियम: त् + श् → च्छ् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— तच्छुत्वा *(तच्छ्रुत्वा)*
iii) विद्वान् + लिखति
नियम: न् + ल् → ँल् (अनुनासिक) — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— विद्वांल्लिखति
iv) सम् + कल्पः
नियम: म् + क् → ङ् (अनुस्वार परसवर्ण) — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— सङ्कल्पः
v) उत् + लेखः
नियम: त् + ल् → ल्ल् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— उल्लेखः
प्र. 3अधोलिखितवाक्येषु स्थूलपदानां यथापेक्षं सन्धिम् अथवा सन्धिविच्छेदं कृत्वा लिखत—
i) जगच्छिवानि (सन्धिविच्छेद)
ii) उत् + लिखितम् (सन्धि)
iii) नीरोगः (सन्धिविच्छेद)
iv) पं + चमे (सन्धि)
v) तरुच्छायायाम् (सन्धिविच्छेद)
vi) मानम् + न (सन्धि)Show solution
i) जगच्छिवानि — सन्धिविच्छेद
नियम: त् + श् → च्छ् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— जगत् + शिवानि
ii) उत् + लिखितम् — सन्धि
नियम: त् + ल् → ल्ल् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— उल्लिखितम्
iii) नीरोगः — सन्धिविच्छेद
नियम: निर् + रोगः → नीरोगः — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— निर् + रोगः
iv) पं + चमे — सन्धि
नियम: म् + च् → ञ् (परसवर्ण) — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— पञ्चमे
v) तरुच्छायायाम् — सन्धिविच्छेद
नियम: उ + श् → उच्छ् — व्यञ्जन सन्धि (स्वर के बाद श् → च्छ्)।
उत्तरम्— तरु + छायायाम्
vi) मानम् + न — सन्धि
नियम: म् + न् → न्न् — व्यञ्जन सन्धि।
*(अथवा अनुस्वार रहे: मानं न)*
उत्तरम्— मानं न
अभ्यासकार्यम् — विसर्ग सन्धि (पृष्ठ 31-32)
प्र. 1समुचितं सन्धिपदं चित्वा लिखत—
i) इतः + ततः — इतस्ततः / इतश्ततः
ii) दुः + कर्म — दुश्कर्म / दुष्कर्म
iii) शिवः + अवदत् — शिवावदत् / शिवोऽवदत्
iv) मुनिः + आगच्छति — मुनिरागच्छति / मुनिरगच्छित
v) मनः + रथः — मनरथः / मनोरथः
vi) छात्रः + अयम् — छात्रोऽयम् / छात्रायम्
vii) प्रथमः + नाम — प्रथमो नाम / प्रथमोऽनाम
viii) कपि + चलति — कपिच्चलति / कपिश्चलतिShow solution
i) इतः + ततः
नियम: अः + त् → अस् — विसर्ग सन्धि (सत्व)।
उत्तरम्— इतस्ततः
ii) दुः + कर्म
नियम: उः + क् → उष् — विसर्ग सन्धि (षत्व)।
उत्तरम्— दुष्कर्म
iii) शिवः + अवदत्
नियम: अः + अ → ओऽ — विसर्ग सन्धि (उत्व + पूर्वरूप)।
उत्तरम्— शिवोऽवदत्
iv) मुनिः + आगच्छति
नियम: इः + स्वर → इर् — विसर्ग सन्धि (रत्व)।
उत्तरम्— मुनिरागच्छति
v) मनः + रथः
नियम: अः + र → ओ (विसर्ग लोप, पूर्व अ → ओ) — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— मनोरथः
vi) छात्रः + अयम्
नियम: अः + अ → ओऽ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— छात्रोऽयम्
vii) प्रथमः + नाम
नियम: अः + व्यञ्जन (न) → ओ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— प्रथमो नाम
viii) कपि + चलति
नियम: इ + च् → इच्च् (स्वर के बाद च् → च्च्) — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— कपिच्चलति
प्र. 2सन्धिविच्छेदं कृत्वा लिखत—
i) कीटोऽपि
ii) भोजो नाम
iii) वर्षयोऽप्परान्तम् — वर्षयोः + ……
iv) शिविज्ज्यति
v) कैक्षित् — कैः + ……
vi) महापुरुषैःपि
vii) नमस्कारः — नमः + ……
viii) धनुष्टङ्कारः — …… + टङ्कारःShow solution
i) कीटोऽपि
नियम: अः + अ → ओऽ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— कीटः + अपि
ii) भोजो नाम
नियम: अः + न → ओ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— भोजः + नाम
iii) वर्षयोऽप्परान्तम् — वर्षयोः + ……
नियम: ओः + अ → ओऽ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— वर्षयोः + अप्परान्तम्
iv) शिविज्ज्यति
नियम: विः + ज् → विज्ज् — विसर्ग/व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— शिविः + जयति
v) कैक्षित् — कैः + ……
नियम: कैः + क्षित् → कैक्षित् — विसर्ग सन्धि (षत्व)।
उत्तरम्— कैः + क्षित्
vi) महापुरुषैःपि
नियम: ऐः + अपि → ऐरपि (रत्व) — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— महापुरुषैः + अपि
vii) नमस्कारः — नमः + ……
नियम: नमः + कारः → नमस्कारः — विसर्ग सन्धि (सत्व)।
उत्तरम्— नमः + कारः
viii) धनुष्टङ्कारः — …… + टङ्कारः
नियम: धनुः + टङ्कारः → धनुष्टङ्कारः — विसर्ग सन्धि (षत्व)।
उत्तरम्— धनुः + टङ्कारः
प्र. 3अधोलिखितवाक्येषु स्थूलपदेषु सन्धिविच्छेदं कृत्वा लिखत—
i) पितुरिच्छा
ii) तपोवनम्
iii) पुरस्करोति
iv) मनस्तापस्य
v) निष्कपट:
vi) बालो गच्छतिShow solution
i) पितुरिच्छा
नियम: पितुः + इच्छा — उः + इ → उर् — विसर्ग सन्धि (रत्व)।
उत्तरम्— पितुः + इच्छा
ii) तपोवनम्
नियम: तपः + वनम् — अः + व → ओ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— तपः + वनम्
iii) पुरस्करोति
नियम: पुरः + करोति — अः + क → अस् — विसर्ग सन्धि (सत्व)।
उत्तरम्— पुरः + करोति
iv) मनस्तापस्य
नियम: मनः + तापस्य — अः + त → अस् — विसर्ग सन्धि (सत्व)।
उत्तरम्— मनः + तापस्य
v) निष्कपट:
नियम: निः + कपट: — इः + क → इष् — विसर्ग सन्धि (षत्व)।
उत्तरम्— निः + कपट:
vi) बालो गच्छति
नियम: बालः + गच्छति — अः + ग → ओ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— बालः + गच्छति
अभ्यासकार्यम् — मिश्रित सन्धि अभ्यास (पृष्ठ 33-34)
प्र. 1अधोलिखितेषु संयोगं कृत्वा पदनिर्माणं कुरुत—
i) त् + र् + आयते
ii) उ + ष् + ण् + अम्
iii) म् + ल् + आनम्
iv) ग् + ल् + आनि:
v) नि + ष् + क + र् + ष् + अ:Show solution
i) त् + र् + आयते
उत्तरम्— त्रायते
ii) उ + ष् + ण् + अम्
उत्तरम्— उष्णम्
iii) म् + ल् + आनम्
उत्तरम्— म्लानम्
iv) ग् + ल् + आनि:
उत्तरम्— ग्लानि:
v) नि + ष् + क + र् + ष् + अ:
उत्तरम्— निष्कर्ष:
प्र. 2रिक्तस्थानानि पूर्यत—
i) क्लेश: = ... + ... + एश:
ii) स्वभाव: = स् + ... + अभाव:
iii) कर्म = क् + अ + र् + ... + अ
iv) उच्छ्वास: = उ + ... + ... + ... + ... + ... + आस:
v) उल्लास: = उ + ... + ... + ... + ... + ... + ... + ... +Show solution
i) क्लेश:
उत्तरम्— क् + ल् + एश:
ii) स्वभाव:
उत्तरम्— स् + व् + अभाव:
iii) कर्म
उत्तरम्— क् + अ + र् + म् + अ
iv) उच्छ्वास:
सरल विभाजन: उ + च् + छ् + व् + आ + स् + आस:
उत्तरम्— उ + च् + छ् + व् + आ + स् + आस:
v) उल्लास:
सरल विभाजन: उ + ल् + ल् + आ + स् + अ:
उत्तरम्— उ + ल् + ल् + आ + स् + अ:
प्र. 3अधोलिखितानि यथापेक्षितं योजयत—
i) जननीजनकविहीनम् अनाथम् पश्यामि
ii) सीता पुस्तकम् अपठत्
iii) कुरु न त्वम् अनर्थम्
iv) बालकम् अनाथम् पालय
v) सर्वम् अहर्निशं मानयShow solution
i) जननीजनकविहीनम् अनाथम् पश्यामि
म् + अ → म (अनुस्वार + स्वर) — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— जननीजनकविहीनमनाथं पश्यामि
ii) सीता पुस्तकम् अपठत्
म् + अ → म — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— सीता पुस्तकमपठत्
iii) कुरु न त्वम् अनर्थम्
म् + अ → म — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— कुरु न त्वमनर्थम्
iv) बालकम् अनाथम् पालय
म् + अ → म — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— बालकमनाथं पालय
v) सर्वम् अहर्निशं मानय
म् + अ → म — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— सर्वमहर्निशं मानय
प्र. 4सन्धिविच्छेदरूपं पूर्यत—
i) वृक्षच्छायायाम् = ... + छायायाम्
ii) नाववतु = ... + अवतु
iii) वागथाविव = वाक् + ... + इव
iv) कोऽत्र = ... + अत्र
v) वेत्तासि = वेत्ता + ...
vi) महोदय: = महा + ...
vii) सर्वैश्त्र = ... + अत्र
viii) अभ्युदय: = अभि + ...
ix) तदर्थम् = तत् + ...
x) शास्त्रचन्द्र: = ... + चन्द्र:Show solution
i) वृक्षच्छायायाम्
नियम: वृक्ष + छायायाम् — स्वर के बाद छ् → च्छ् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— वृक्ष + छायायाम्
ii) नाववतु
नियम: न + अवतु → नावतु नहीं; नौ + अवतु → नाववतु — अयादि सन्धि।
उत्तरम्— नौ + अवतु
iii) वागथाविव = वाक् + ... + इव
नियम: वाक् + अथा + इव — वाक् + अथा → वागथा (व्यञ्जन सन्धि), अथा + इव → अथेव नहीं; यहाँ वाक् + अर्थ + इव।
उत्तरम्— वाक् + अर्थः + इव *(वागर्थाविव)*
iv) कोऽत्र
नियम: कः + अत्र — अः + अ → ओऽ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— कः + अत्र
v) वेत्तासि = वेत्ता + ...
नियम: वेत्ता + असि — आ + अ → आ (दीर्घ) — दीर्घ सन्धि।
उत्तरम्— वेत्ता + असि
vi) महोदय: = महा + ...
नियम: महा + उदय: — आ + उ → ओ — गुण सन्धि।
उत्तरम्— महा + उदय:
vii) सर्वैश्त्र = ... + अत्र
नियम: सर्वैः + अत्र — ऐः + अ → ऐर् (रत्व) — विसर्ग सन्धि।
*(OCR में 'सर्वैश्त्र' है, सम्भवतः 'सर्वैरत्र' होना चाहिए।)*
उत्तरम्— सर्वैः + अत्र
viii) अभ्युदय: = अभि + ...
नियम: अभि + उदय: — इ + उ → यु — यण् सन्धि।
उत्तरम्— अभि + उदय:
ix) तदर्थम् = तत् + ...
नियम: तत् + अर्थम् — त् + अ → द् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— तत् + अर्थम्
x) शास्त्रचन्द्र: = ... + चन्द्र:
नियम: शास्त्र + चन्द्र: — यहाँ सन्धि नहीं, समास है। सन्धि की दृष्टि से:
उत्तरम्— शास्त्र + चन्द्र:
प्र. 5सन्धि कृत्वा लिखत—
i) जगत् + जननी
ii) महा + ऐश्वर्यम्
iii) न + अधीतम्
iv) अह: + अह:
v) जीवति + अनाथ: + अपि
vi) गृहे + अपि
vii) जगत् + माता
viii) महान् + लिखति
ix) द्वौ + एतौ
x) यत् + भविष्य: + विनश्यतिShow solution
i) जगत् + जननी
नियम: त् + ज् → ज्ज् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— जगज्जननी
ii) महा + ऐश्वर्यम्
नियम: आ + ऐ → ऐ — वृद्धि सन्धि।
उत्तरम्— महैश्वर्यम्
iii) न + अधीतम्
नियम: अ + अ → आ — दीर्घ सन्धि।
उत्तरम्— नाधीतम्
iv) अह: + अह:
नियम: अः + अ → ओऽ — विसर्ग सन्धि।
उत्तरम्— अहोऽहः
v) जीवति + अनाथ: + अपि
प्रथम: जीवति + अनाथ: — इ + अ → य् — यण् सन्धि → जीवत्यनाथ:
द्वितीय: जीवत्यनाथ: + अपि — अः + अ → ओऽ — विसर्ग सन्धि → जीवत्यनाथोऽपि
उत्तरम्— जीवत्यनाथोऽपि
vi) गृहे + अपि
नियम: ए + अ → ए (पूर्वरूप सन्धि), अवग्रह।
उत्तरम्— गृहेऽपि
vii) जगत् + माता
नियम: त् + म् → न्म् (अनुनासिक) — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— जगन्माता
viii) महान् + लिखति
नियम: न् + ल् → ँल् — व्यञ्जन सन्धि।
उत्तरम्— महाँल्लिखति
ix) द्वौ + एतौ
नियम: औ + ए → आव् — अयादि सन्धि।
उत्तरम्— द्वावेतौ
x) यत् + भविष्य: + विनश्यति
प्रथम: यत् + भविष्य: — त् + भ् → द्भ् — व्यञ्जन सन्धि → यद्भविष्य:
द्वितीय: यद्भविष्य: + विनश्यति — अः + व → ओ — विसर्ग सन्धि → यद्भविष्योविनश्यति
उत्तरम्— यद्भविष्योविनश्यति
Stuck on a step?
Ask Super Tutor AI to explain any solution on this page in a simpler way — free, 24x7.
Ask a Doubt FreeFrequently Asked Questions
What are the important topics in सन्धि for CBSE Class 10 Sanskrit?
How to score full marks in सन्धि — CBSE Class 10 Sanskrit?
Where can I get free NCERT Solutions for सन्धि Class 10 Sanskrit?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for सन्धि
Important Questions
Practice with board exam-style questions
Syllabus
What topics to cover
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Study Plan
Step-by-step plan to ace this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Formula Sheet
All formulas in one place
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Concept Maps
See how topics connect visually
For serious students
Get the full सन्धि chapter — for free.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan for CBSE Class 10 Sanskrit.