बुद्धिर्बलवती सदा — NCERT Solutions
CBSE · Class 10 · Sanskrit
NCERT question answers for बुद्धिर्बलवती सदा, CBSE Class 10 Sanskrit: 37 textbook questions solved step by step. Covers अभ्यास: — बुद्धिर्बलवती सदा.
Interactive on Super Tutor
Studying बुद्धिर्बलवती सदा? Get the full interactive chapter.
Quizzes, flashcards, AI doubt-solver and a step-by-step study plan — built for NCERT solutions and more.
Free trial, no card needed.
The first 19 solutions are open to read. The other 18 are free with a Super Tutor account. Unlock all 37 free in Super Tutor
अभ्यास: — बुद्धिर्बलवती सदा
1(क)बुद्धिमती कुत्र व्याघ्रं ददर्श?Show solution
उत्तरम्: बुद्धिमती मार्गे (वने/काननमार्गे) व्याघ्रं ददर्श।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
1(ख)भामिनी कया विमुक्ता?Show solution
उत्तरम्: भामिनी बुद्ध्या विमुक्ता।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
1(ग)सर्वदा सर्वकार्येषु का बलवती?Show solution
उत्तरम्: सर्वदा सर्वकार्येषु बुद्धि: बलवती।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
1(घ)व्याघ्र: कस्मात् बिभेति?Show solution
उत्तरम्: व्याघ्र: मानुषात् बिभेति।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
1(ङ)प्रत्युत्पन्नमति: बुद्धिमती किम् आक्षिपन्ती उवाच?Show solution
उत्तरम्: प्रत्युत्पन्नमति: बुद्धिमती शृंगालम् आक्षिपन्ती उवाच।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
2(क)बुद्धिमती केन उपेता पितृगृहं प्रति चलिता?Show solution
उत्तरम्: बुद्धिमती पुत्रद्वयेन उपेता पितृगृहं प्रति चलिता। (अर्थात् वह अपने दो पुत्रों के साथ पिता के घर की ओर चली।)
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
2(ख)व्याघ्र: किं विचार्य पलायित:?Show solution
उत्तरम्: व्याघ्र: 'इयं व्याघ्रमारी अस्ति, एनां खादितुं न शक्नोमि, अत: पलायनमेव श्रेयः' इति विचार्य पलायित:। (अर्थात् 'यह व्याघ्रमारी है' — ऐसा मानकर वह भाग गया।)
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
2(ग)लोके महतो भयात् क: मुच्यते?Show solution
उत्तरम्: लोके प्रत्युत्पन्नमति: (तीव्रबुद्धिः जनः) महतो भयात् मुच्यते।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
2(घ)जम्बुक: किं वदन् व्याघ्रस्य उपहासं करोति?Show solution
उत्तरम्: जम्बुक: — 'त्वं व्याघ्रत्रयम् आनेतुं प्रतिज्ञाय एकमेव आनीतवान्, अतः त्वं मानुषात् बिभेषि' — इति वदन् व्याघ्रस्य उपहासं करोति।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
2(ङ)बुद्धिमती शृंगालं किम् उक्तवती?Show solution
उत्तरम्: बुद्धिमती शृंगालम् उक्तवती — 'रे धूर्त! त्वं पूर्वं मह्यं व्याघ्रत्रयं दातुं प्रतिज्ञातवान्, परन्तु अधुना एकमेव आनीतवान्। अतः एनं गृहीत्वा गम्यताम्' इति।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
3(क)स्थूलपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — तत्र राजसिंहो नाम राजपुत्र: वसति स्म।Show solution
प्रश्न: तत्र कः राजपुत्र: वसति स्म?
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
3(ख)स्थूलपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — बुद्धिमती चपेटया पुत्रौ प्रहतवती।Show solution
प्रश्न: बुद्धिमती कया पुत्रौ प्रहतवती?
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
3(ग)स्थूलपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — व्याघ्रं दृष्ट्वा धूर्त: शृंगाल: अवदत्।Show solution
प्रश्न: किं दृष्ट्वा धूर्त: शृंगाल: अवदत्?
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
3(घ)स्थूलपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — त्वं मानुषात् बिभेषि।Show solution
प्रश्न: त्वं कस्मात् बिभेषि?
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
3(ङ)स्थूलपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत — पुरा त्वया महान् व्याघ्रत्रयं दत्तम्।Show solution
प्रश्न: पुरा त्वया किं दत्तम्?
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
4अधोलिखितानि वाक्यानि घटनाक्रमानुसारेण योजयत।Show solution
घटनाक्रम:
- (च) बुद्धिमती पुत्रद्वयं उपेता पितुर्गृहं प्रति चलिता।
- (घ) मार्गे सा एकं व्याघ्रम् अपश्यत्।
- (ङ) व्याघ्रं दृष्ट्वा सा पुत्रौ ताडयन्ती उवाच — अधुना एकमेव व्याघ्र: विभज्य भुज्यताम्।
- (क) व्याघ्र: व्याघ्रमारी इयमिति मत्वा पलायित:।
- (ग) जम्बुककृतोत्साह: व्याघ्र: पुन: काननम् आगच्छत्।
- (छ) 'त्वं व्याघ्रत्रयम् आनेतुं' प्रतिज्ञाय एकमेव आनीतवान्।
- (ख) प्रत्युत्पन्नमति: सा शृंगालम् आक्षिपन्ती उवाच।
- (ज) गलबद्धशृंगालक: व्याघ्र: पुन: पलायित:।
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
5(क)सन्धिविच्छेदं कुरुत — पितुर्गृहम्Show solution
पितुर्गृहम् = पितु: + गृहम्
(विसर्गसन्धि: — विसर्गस्य स्थाने 'र्' आदेश:)
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
5(ख)सन्धिविच्छेदं कुरुत — एकैक:Show solution
एकैक: = एक + एक:
(वृद्धिसन्धि: — अ + ए = ऐ)
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
5(ग)सन्धिं कुरुत — अन्य: + अपिShow solution
अन्य: + अपि = अन्योऽपि
(विसर्गसन्धि: — विसर्गात् पूर्वम् 'अ', परे 'अ', अतः विसर्गस्य 'ओ' आदेश: तथा पूर्वस्वरलोप:)
Not sure why a step works? check your working in Super Tutor
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
Free with a Super Tutor account
18 more solved questions in बुद्धिर्बलवती सदा
They are free with a Super Tutor account, along with practice quizzes and flashcards for this chapter. Free to start, no card needed.
Frequently Asked Questions
What are the important topics in बुद्धिर्बलवती सदा for CBSE Class 10 Sanskrit?
Are these NCERT Solutions for बुद्धिर्बलवती सदा free?
How should I revise बुद्धिर्बलवती सदा for the CBSE Class 10 board exam?
Sources & Official References
- NCERT Official — ncert.nic.in
- CBSE Academic — cbseacademic.nic.in
- CBSE Official — cbse.gov.in
- National Education Policy 2020 — education.gov.in
Content is aligned to the official syllabus. Refer to the board website for the latest curriculum.
More resources for बुद्धिर्बलवती सदा
Practice Quiz
Test yourself with a quick quiz
Important Questions
Exam-style questions with answers
Revision Notes
Key points for last-minute revision
Chapter Summary
Understand the chapter at a glance
Concept Maps
See how topics connect
Study Plan
Step-by-step plan for this chapter
Flashcards
Quick-fire cards for active recall
Syllabus
What topics to cover
For serious students
Get the full बुद्धिर्बलवती सदा chapter — start free.
Quizzes, flashcards, an AI doubt solver and a study plan for CBSE Class 10 Sanskrit. Free to start, no card needed.